Eindhoven gaat bouwgeluid te lijf

De gemeente Eindhoven bindt via de APV de strijd aan met geluidhinder en trillingen door bouwwerkzaamheden. ‘We moeten vooraf beter nadenken over mogelijke overlast’, vindt wethouder Fiers.

Eindhoven onderwerpt het toegestane geluids- en trillingsniveau bij bouwwerkzaamheden aan een maximum. Ook mag alleen op bepaalde tijden worden geheid en getrild. Een bouwbedrijf dat van de vastgestelde normen wil afwijken, moet ontheffing aanvragen.

De nieuwe aanpak in Eindhoven volgt op grote problemen bij de bouw van woningen en een parkeerkelder in de wijk Stadionkwartier in het voorjaar van 2009. Na massale klachten over overlast door maandenlange heiwerkzaamheden, moest rondom de bouwput in allerijl een containerwand worden gebouwd om boze omwonenden gerust te stellen. Verscheidene buurtbewoners zeggen gezondheidsklachten te hebben overgehouden aan de langdurige blootstelling aan het verhoogde geluids- en trillingsniveau.

‘Na de problemen in het Stadionkwartier, zijn we gaan kijken naar onze toekomstige bouwopgave. En omdat we de komende jaren veel binnenstedelijk en binnendorps gaan bouwen, kwamen we al snel tot de conclusie dat we een structurele oplossing moesten bedenken voor de aanpak van bouwgerelateerde hinder’, vertelt wethouder Mary Fiers (Ruimte, PvdA).

APV

Eindhoven stemde de nieuwe regels af met de landelijke overheid, maar ontwikkelde een geheel eigen plan. De combinatie om naast normen voor geluid ook normen voor trilling vast te leggen, is uitzonderlijk en misschien wel uniek. ‘Maar juist van trilling hebben de mensen in het Stadionkwartier veel last gehad’, weet Fiers.

De nieuwe regels zijn vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Uitgangspunt is dat overlast waar mogelijk wordt voorkomen. Als de initiatiefnemer van een bouwproject meent niet aan de vastgestelde normen te kunnen voldoen, kan ontheffing worden aan gevraagd bij B en W.

Wethouder Fiers: ‘Deze nieuwe aanpak betekent dat een aanvrager aan de voorkant expliciet moet nadenken over de vraag of alternatieven mogelijk zijn. Hij zal ons moeten uitleggen waarom niet aan de norm kan worden voldaan. Hoe minder ontheffingen hoeven te worden verleend, hoe liever het ons is.’

Als een bedrijf ontheffing aanvraagt, hebben omwonenden recht op inspraak. ‘En dan moet je publiekelijk kunnen motiveren waarom in dit specifieke geval ontheffing nodig is, en waarom het niet anders kan’, vindt Fiers.

Schade

Aan een ontheffingsaanvraag is een compensatieregeling gekoppeld. Dit betekent dat de initiatiefnemer van de bouw opdraait voor de schadeloosstelling van omwonenden of andere belanghebbenden. Bij de problemen in het Stadionkwartier werd uiteindelijk 800 duizend euro aan kosten gemaakt om omwonenden financieel tegemoet te komen, geluid en trillingen te meten, overlast te beperken en bewonersavonden te houden. De rekening werd gedeeld door de gemeente en de projectontwikkelaar.

In de nieuwe situatie is uitsluitend de ontwikkelaar aansprakelijk. Volgens Hans Wensing, stafmedewerker Vergunningen, Toezicht en Handhaving bij de gemeente Eindhoven, is het een bewuste keuze geweest om zoveel mogelijk verantwoordelijkheid bij de bouwaanvrager te leggen. ‘Ook het hele communicatietraject ligt bij de bouwer. Degene die de overlast veroorzaakt, is immers ook verantwoordelijk. Daarmee voorkom je dat de gemeente in een positie wordt gedwongen om te praten namens degene die de herrie gaat maken. En op die manier kan je ook geen kritiek krijgen dat de gemeente haar oren te veel laat hangen naar de belangen van de projectontwikkelaar’, aldus Wensing.

Communicatie is in veel gevallen volgens Wensing sowieso het sleutelwoord: ‘Betere communicatie zorgt voor betere aanvaarding.’ Wensing wijst er op dat het grote verschil met de vroegere situatie is dat nu objectieve, technisch meetbare normen zijn vastgesteld. ‘Voorheen kenden we wel overlastbepalingen, maar die waren subjectief. Er mocht geen ernstige hinder worden veroorzaakt, zo heette het. Maar wat is ernstige hinder? Nu is het wiskunde geworden, maar daarmee weet iedereen wel waar hij aan toe is.’

Preventief

Het nieuwe beleid heeft er in Eindhoven inmiddels voor gezorgd dat bij twee grote bouwprojecten is gekozen voor boren in plaats van heien. Ook werden omwonenden uitgebreider voorgelicht over komende werkzaamheden in hun buurt. Volgens de gemeente hebben bouwbedrijven ‘overwegend positief’ op de nieuwe regelgeving gereageerd.

Volgens wethouder Fiers staat nu al vast dat de nieuwe regels een preventieve werking hebben. ‘Dat zie je bijvoorbeeld aan de keuze die bedrijven maken voor boren in plaats van heien. Dat is ook precies wat we willen bereiken. Denk na hoe je overlast zoveel mogelijk kan voorkomen. En overtuig ons van het tegendeel als het echt niet anders kan.’

Als de gemeente zelf opdrachtgever is van een bouwproject, zal Eindhoven volgens Fiers alles op alles zetten om binnen de normen te blijven. Een gemeentelijke aanvraag voor een ontheffing valt niet zo snel te verwachten, zegt zij: ‘De overheid hoort het goede voorbeeld te geven. Dus met het aanvragen van een ontheffing voor onszelf, zullen we zeer terughoudend zijn.’

Verkeerslawaai vergroot de kans op beroertes

Blootstelling aan verkeerslawaai kan de kans op een beroerte sterk vergroten. Zeker onder mensen die de 65 jaar inmiddels gepasseerd zijn. Dat blijkt uit een onderzoek dat vandaag in het blad European Heart Journal is gepubliceerd. Voor elke tien decibel waarmee de geluidsoverlast toeneemt, neemt de kans op een beroerte voor mensen boven de 65 met zo’n 27 procent toe.

Het is voor het eerst dat onderzoekers op zoek gaan naar een verband tussen beroertes en verkeerslawaai. De mensen die jonger waren dan 65 jaar bleken door verkeerslawaai geen significant groter risico op een beroerte te lopen. De wetenschappers baseren hun conclusies op een analyse van de gegevens van meer dan 50.000 mensen. De meeste proefpersonen woonden in stedelijke en dus rumoerige gebieden.

Toename
Uit de studie blijkt dat de kans op een beroerte bij harder lawaai alleen maar toeneemt. Voor elke tien decibel die het verkeerslawaai sterker wordt, neemt de kans op een beroerte met 27 procent toe. Als de geluidsoverlast de 60 decibel eenmaal overstegen is, neemt de kans op een beroerte per tien decibel zelfs nog sterker toe.

Bloeddruk
“Onze studie toont aan dat blootstelling aan verkeerslawaai de kans op een beroerte vergroot,” vertelt onderzoeker Mette Sørensen. “Eerdere studies brachten verkeerslawaai al in verband met een hogere bloeddruk en hartaanvallen en onze studie voegt daar nieuw bewijs aan toe.”

Nader onderzoek moet aantonen hoe de beroerte en verkeerslawaai zich precies tot elkaar verhouden. Mogelijk houdt verkeerslawaai mensen wakker en zorgt dat voor een hogere bloeddruk en meer stresshormonen. Dat draagt allemaal weer bij aan het ontstaan van hart- en vaatziekten. Ouderen zouden hier vatbaarder voor zijn, omdat ze veel lichter slapen en gemakkelijk wakker worden door lawaai.

QR code

GELUID IN KANTOREN

Geluidsoverlast is een veel voorkomende klacht bij kantoortuinen. Te veel lawaai gaat ten koste van de concentratie en kan leiden tot stress bij werknemers.

Hierna volgt een opsomming van de belangrijkste risico’s:

Te hoog geluidsniveau:

Aandachtspunten/Maatregelen

De geluidsniveaus beoordelen (en meten). De wetgeving geeft aan dat verstoring van de aandacht en het gesproken woord moet worden voorkomen. Om hieraan te voldoen is maximaal een equivalent geluidsniveau van 45 dB(A) toelaatbaar. Streefwaarden voor equivalent geluidsniveaus zijn afhankelijk van de mate van communicatie en concentratie. Hieronder wordt een beknopt overzicht gegeven van de streefwaarden. Voor nader gegevens wordt verwezen naar NVN 3438 en AI-7 (kantoren).

• Wanneer communicatie niet noodzakelijk is, moet het equivalent geluidsniveau onder de 80 dB(A) liggen.
• Wanneer communicatie belangrijk is en zeer regelmatig voorkomt, mag het equivalent geluidsniveau 35 dB(A) zijn.
• Wanneer geen concentratie van de werknemers wordt vereist, moet het equivalent geluidsniveau onder de 80 dB(A) liggen.
• Bij een hoge mate van concentratie, mag het equivalent geluidsniveau veroorzaakt door installaties slechts 35 dB(A) zijn.

Bij nieuwbouw of verbouwing van een kantoorpand preventieve maatregelen treffen.

Neem de eisen ten aanzien van geluidsisolatie, overdracht van contactgeluid, geluid veroorzaakt door klimaatinstallaties op in een Programma van Eisen. Formuleer hierin objectieve criteria ten aanzien van de akoestiek. Denk hierbij aan geluid afkomstig van installaties in het gebouw, aan contactgeluid, aan geluid afkomstig van activiteiten in aangrenzende ruimten en van buiten het pand. De hierboven vermelde richtlijnen kunnen hierbij als uitgangspunt dienen.

Zorg bij oplevering dat een controlemeting wordt uitgevoerd. Let ook op vooraf gedefinieerde maximale nagalmtijden.

Bij aanschaf van apparatuur rekening houden met de geluidsniveaus.

De geluidsproductie van een apparaat (zoals printer, computer, fax, ventilatie, en dergelijke) dient bij aankoop in overweging genomen te worden.

De geluidsbron isoleren. Isolatie van de geluidsbron kan zowel door verplaatsing (naar een andere ruimte waar niet continu wordt gewerkt) als door omkasting van de geluidsbron geschieden.

Gebruik maken van geluidsabsorberende materialen. Geluidsabsorberende materialen kunnen de effecten van nagalm (weerkaatsing van het geluid) beperken en daarmee ook de geluidsoverlast. In een kantooromgeving kunnen onder andere gordijnen, bepaalde types vloerbedekking en beplanting geluid (zij het beperkt) absorberen. Andere toepassingen van geluidsabsorberende materialen vindt men vaak in akoestische wanden, en (geïsoleerde) plafondplaten.

De diverse ruimten gericht indelen, waardoor geluidsoverlast door bijvoorbeeld de kantine zoveel mogelijk wordt voorkomen. Tevens kan gedacht worden aan het clusteren van de vergaderruimten, of de situering van kopieerruimten.

Bij toepassen van systeemwanden ook aandacht voor beperken geluidsoverdracht via plafond. Beperken van geluidsoverdracht door geluidsisolatie ook boven die plafonds aan te brengen, of de wanden doortrekken tot de verdiepingsvloeren. Let tijdens het bouwen op een volledige aansluiting van wanden en vloeren.

Neem geluidseisen op in het programma van eisen en laat controlemetingen uitvoeren vóór de eindoplevering.

Hinderlijk geluid:

Aandachtspunten/Maatregelen

Het geluid wat medewerkers als niet relevant voor hun werk beschouwen, wordt bestempeld als lawaai en hinderlijk geluid. Het beoordeelde geluid verschilt van persoon tot persoon en is afhankelijk van de situatie.

Medewerkers kunnen geluidshinder ondervinden van elkaars werkzaamheden. Zorg ervoor dat niet meer dan 12 medewerkers in één kantoorwerkruimte samen werkzaamheden uitvoeren. Naast geluidsoverlast zal ook de productie per medewerker dalen door interruptie van collega’s. Lawaai dat stoort en tot stress leidt, kan uiteindelijk lichamelijke klachten veroorzaken